گرامیداشت میراث ۱۷۵۴ ساله جندی‌شاپور و هفتادمین سالگرد تأسیس دانشگاه

در گذر زمان

تاریخ مصور دانشکده پزشکی جندی‌شاپور

شاپور یکم (۲۴۰–۲۷۲ میلادی) پادشاهی شجاع و روشن‌اندیش از دودمان ساسانی بود. او پس از بازگشت از نبردهای پیروزمندانه خود با امپراتور روم، احتمالاً پس از سال ۲۶۰ میلادی، شهری جدید در شرق شوش و جنوب‌شرقی دزفول، در مسیر میان شوش و شوشتر بنیان نهاد که در تاریخ ایران با نام «جندی‌شاپور» شناخته می‌شود.

نقش برجسته پیروزی شاپور یکم در نقش رستم

در دوران ساسانی، احتمالاً از همان زمان بنیان‌گذاری شهر جندی‌شاپور توسط شاپور یکم، مرکزی علمی در این شهر شکل گرفت که به گسترش شاخه‌های مختلف دانش می‌پرداخت. با این حال، در مدت‌زمانی نه‌چندان طولانی، دانشکده پزشکی و بیمارستان وابسته به آن به برجسته‌ترین بخش این مجموعه بدل شد؛ به‌گونه‌ای که منابع تاریخی اشاره اندکی به سایر علوم دارند و تمرکز اصلی آن‌ها بر پزشکی است.

آکادمی جندی‌شاپور در دوران ساسانی یکی از برجسته‌ترین مراکز پزشکی ایران و جهان به‌شمار می‌رفت. این مرکز با تلفیق شیوه‌های درمانی یونانی، هندی، سریانی (سوریانی) و ایرانی، به توسعه دانشی منحصربه‌فرد در پزشکی دست یافت. این هم‌افزایی علمی، با حمایت پادشاهانی دانش‌دوست و اهل تحقیق همچون شاپور یکم و خسرو انوشیروان، جایگاه آکادمی را بیش از پیش ارتقا داد و شهر جندی‌شاپور را به یکی از نامدارترین مراکز علمی جهان بدل ساخت؛ شهری که از آن با عنوان «شهر بقراط» نیز یاد کرده‌اند.

دوران شکوفایی و اوج موفقیت آکادمی جندی‌شاپور و دانشکده پزشکی آن، در زمان پادشاهی خسرو انوشیروان (۵۳۱–۵۷۹ میلادی) رقم خورد؛ پادشاهی شجاع، دانش‌دوست و دادگر که خود نیز اهل علم و اندیشه بود. گزارشی مهم از دوران اسلامی حاکی از آن است که خسرو انوشیروان با همکاری جبرائیل درست‌بَد، رئیس پزشکان، کنگره‌ای علمی و نشست تخصصی پزشکی برگزار کرد. این رویداد را می‌توان کهن‌ترین کنگره ثبت‌شده پزشکی در تاریخ جهان دانست.

تاریخ گواه آن است که اندیشمندان و دانشمندان ایرانی در شکل‌گیری تمدن و فرهنگ اسلامی در گستره وسیعی از علوم، از جمله ریاضیات، فلسفه، نجوم، شیمی، موسیقی، هنر، اخلاق، تاریخ، جغرافیا و ادبیات، نقش‌آفرینی اساسی داشته‌اند. اهمیت این نقش چنان بود که پیامبر اسلام (ص) فرموده‌اند: «اگر دانش در دورترین نقاط آسمان باشد، گروهی از ایرانیان به آن دست خواهند یافت.» این سخن بازتاب‌دهنده روحیه جست‌وجوگری، نوآوری و پشتکار ایرانیان در مسیر کسب دانش است.

در سال ۱۳۳۴ هجری شمسی (۱۹۵۵ میلادی)، در راستای احیای میراث علمی کهن جندی‌شاپور، مؤسسه‌ای که بعدها به «دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز» تبدیل شد، فعالیت خود را به‌عنوان دانشکده پزشکی و تحت نظارت دانشگاه جندی‌شاپور اهواز آغاز کرد. در دهه‌های بعد، این دانشگاه با توسعه رشته‌های آموزشی و زیرساخت‌های علمی، تعهد عمیق خود را به آموزش پزشکی، پژوهش و ارتقای سلامت جامعه در استان خوزستان به نمایش گذاشت. در سال ۱۳۶۵، دانشکده پزشکی به‌طور رسمی به نهادی مستقل زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تبدیل شد و هم‌چنان در مسیر تربیت نسل‌های متوالی از متخصصان حوزه سلامت و پیشبرد علم در منطقه گام برمی‌دارد. این دانشگاه در سال ۱۴۰۴، هفتادمین سالگرد تأسیس خود را جشن می‌گیرد؛ نقطه عطفی که پیوند نمادین آن با آکادمی باستانی جندی‌شاپور، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین مراکز علمی جهان، را یادآور می‌شود.

با توسعه تدریجی دانشگاه، دانشکده‌ها و فضاهای آموزشی و پژوهشی متعددی در اطراف این ساختمان احداث شد؛ از جمله دانشکده‌های داروسازی، دندانپزشکی، بهداشت، پیراپزشکی، پرستاری و مامایی و علوم توان‌بخشی. به‌مرور زمان، پردیس دانشگاهی با شکل‌گیری دانشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی مختلف گسترش یافت و جندی‌شاپور را به دانشگاهی جامع در حوزه علوم پزشکی تبدیل کرد که پذیرای دانشجویانی از سراسر ایران و دیگر کشورهاست.